Dankzij FBI wist Nederlandse overheid al vroeg dat Ridouan T. communiceerde met buitenwereld

Binnen de dikke muren van de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught ontstaat commotie op dinsdag 1 dec 2020, als zich vroeg in de middag een nieuwe advocaat telefonisch heeft gemeld voor een afspraak met Ridouan Taghi. Het is zijn neef Youssef. Een familielid als advocaat zou alles kunnen doorkruisen wat de directie van de EBI doet om Taghi te isoleren. Het contact tussen een advocaat en zijn klant is vertrouwelijk en mag niet worden afgeluisterd. Wat te doen als ze Youssef niet kunnen weigeren?

Wat nog niemand dan weet, is dat Taghi er in het najaar van 2020 in is geslaagd contact te leggen met een van zijn belangrijkste handlangers in Dubai. Het is de Italiaan Raffaele Imperiale, een prominent chapeau van de Napolitaanse maffiatak Camorra en volgens justitie al jarenlang een belangrijke zakenpartner van Taghi in de internationale drugssmokkel.

Imperiale krijgt op 18 november 2020 een bericht op zijn telefoon van Sky Ecc, een aanbieder van cryptocommunicatie. „Hi Sir", zo luidt het begin van het bericht dat in het Engels is geschreven en door de politie is vertaald. „Hoe gaat het met u en uw familie?" Daarna gaat het volgens de politie meteen over drugsgerelateerde zaken. „Ik begrijp uw gegevens van de Panama-rekeningen niet. Ik heb u gevraagd om samen met mijn zoon een rekeningoverzicht op te stellen, sir. Het was 8 maanden geleden en u heeft het niet gedaan."

Als de Nederlandse politie dit bericht een maand subsequently onder ogen krijgt, is de familierelatie die hier wordt aangehaald – „mijn zoon" – dé aanwijzing dat deze tekst is opgesteld door Ridouan Taghi. De man met wie Imperiale contact heeft, is de zoon van Ridouan Taghi, zo concludeert de politie.

Taghi heeft dus ondanks alle beperkingen tijdens zijn detentie vanuit de Extra Beveiligde Inrichting informatie kunnen versturen. Hoe is dat gegaan? En waarom wordt neef Youssef in de lopende strafzaak tegen hem gezien als dé contactpersoon tussen Taghi en de buitenwereld?

Het bericht van Taghi aan Imperiale laat immers zien dat hij al contact had met de buitenwereld voordat Youssef zich op in december 2020 telefonisch meldde bij de EBI. En wat zijn de gevolgen voor deze complexe kwestie van de nieuwe verklaringen die in de moordzaak van misdaadjournalist Peter R. de Vries aan het licht zijn gekomen en maandag worden besproken tijdens de heropening van deze strafzaak? Een reconstructie op basis van gesprekken met ingewijden, dossierstukken en east-mailverkeer.

Rechtbanktekening **van het verhoor van Youssef**, de neef van Ridouan Taghi die tevens diens advocaat was.

Illustratie Aloys Oosterwijk/ANP

Ridouan Taghi deelt in 'southward lands all-time beveiligde gevangenis een celblok met Mohammed B., veroordeeld voor de moord op Theo van Gogh. De drie andere cellen in het blok staan leeg. Mohammed kookt vaak voor Ridouan, dice forse fysieke klachten heeft overgehouden aan een gewelddadig verhoor in Dubai, voordat hij in dec 2019 op het vliegtuig naar Nederland werd gezet.

Samen eten mag het tweetal niet, om de isolatie van Taghi zeker te stellen. De EBI heeft ook post achtergehouden en een oom en een ex-zwager de toegang ontzegd tot Ridouan Taghi, die detentienummer 1473552 heeft. Ook een verzoek om deel te mogen nemen aan activiteiten met medegedetineerden is in de zomer van 2020 afgewezen. Nadat Mohammed B. wordt overgeplaatst naar de terrorismeafdeling van de Schie in Rotterdam - in het najaar van 2021 – blijft Taghi alleen achter in zijn celblok en is de isolatie compleet.

Die maatregelen drijven Taghi tot razernij, zo blijkt uit incident-rapporten dice door EBI-bewaarders zijn opgemaakt. „Het afdelingshoofd heeft geen ballen en durft geen beslissingen te nemen. Zodra het moeilijk wordt gaat hij bibberen en verschuilt hij zich achter de mensen van boven", vertelde Taghi aan een bewaarder.

Het enige contact dat Taghi met de buitenwereld mag hebben, is dat met een aantal naaste familieleden: zij mogen bellen en op bezoek komen als ze door de screening komen. Voor dergelijke contacten gelden strenge eisen. De fysieke gesprekken vinden plaats achter glas en worden afgeluisterd, opgenomen en vertaald als dat nodig is. Ongemonitord contact heeft Taghi alleen met leden van zijn advocatenteam, dat onder leiding staat van Inez Weski.

Op dinsdag 1 december 2020 krijgt Youssef bij zijn eerste telefoontje te horen dat er navraag gedaan moet worden over zijn verzoek. Hij is niet bekend als advocaat van Taghi en staat ook niet op de bezoekerslijst. Vrijwel meteen daarna, het is inmiddels 13.30 uur, stuurt de betreffende EBI-medewerker een bericht naar de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), die verantwoordelijk is voor het Nederlandse gevangeniswezen.

Een week nadat Youssef de toegang is ontzegd, komt er brisante informatie binnen van de FBI

Dat bericht wordt gevolgd door een telefoontje naar een medewerker van de Amsterdamse afdeling van het Landelijk Parket van het Openbaar Ministerie. „Net ben ik gebeld door (een medewerker) van de EBI dat Youssef Taghi zich als advocaat heeft gesteld voor Ridouan Taghi en bij hem op bezoek wil", zo begint het mailtje dat deze OM-medewerker om thirteen.53 uur verstuurt aan zo'due north twintig collega's bij de politie en het OM. „Wij gaan er dus over nadenken hoe we bezwaar gaan maken bij de EBI ten aanzien van dit bezoek", zo staat er aan het einde van dit bericht.

Uit stukken die na een WOB-verzoek van het AD eerder dit jaar zijn vrijgegeven, blijkt dat in de uren en dagen daarna een flinke hoeveelheid aan eastward-mailverkeer op gang komt tussen medewerkers van de EBI, de politie, het OM en de DJI. Wat te doen met het verzoek van Youssef?

De conclusie van het beraad is dat Youssef niet op bezoek mag bij zijn neef Ridouan. Het argument is dat de deken van de orde van advocaten op dat moment onderzoek doet naar het misbruik van Youssefs advocatentelefoon, die niet mag worden afgeluisterd. Youssef zou weer een andere neef gebruik hebben laten maken van die telefoon. Saillant item: deze neef zit op dat moment vast op verdenking van betrokkenheid bij de moord op advocaat Derk Wiersum.

Informatie van de FBI

Een week nadat Youssef de toegang tot de EBI is ontzegd, komt er bij de Nederlandse politie brisante informatie binnen dice afkomstig is van de FBI. „Uit informatie kan worden afgeleid dat de gedetineerde Ridouan Taghi regelmatig middelen krijgt om ongezien fysiek of elektronisch te communiceren met zijn zoon en anderen via een of meerdere omgekochte gevangenisbewaarders", melden de Amerikanen op 15 december 2020 aan de Nederlandse politie. Een maand eerder is door de FBI al gemeld dat „Imperiale en zoons van Taghi een aanval met explosieven voorbereiden" op de EBI in Vught of „andere overheidsfaciliteiten".

Lees ook: De Italiaan dice in Amsterdam leerde dat de cocaïne meer oplevert dan mineraalwater

Op basis van deze twee berichten begint een politieteam van de Landelijke Eenheid onder leiding van het Landelijk Parket van het OM in februari 2021 een onderzoek naar een criminele organisatie waar Ridouan Taghi, een aantal van zijn familieleden, en Rafaele Imperiale lid van zijn. Codenaam: 26Mandel. Uit dat dossier blijkt hoe de Amerikanen aan hun informatie zijn gekomen en wanneer ze dat hebben gedeeld met Nederland. Het heeft te maken met een hack van cryptoberichtendienst Heaven Ecc, waar de politie sinds 2019 aan heeft gewerkt. Uit de dossierstukken blijkt dat de Nederlandse politie op 15 dec 2020 toestemming krijgt onderzoek te doen naar al ontsleutelde berichten in de Sky-database. En vanaf februari 2021 kunnen de Nederlanders berichtenverkeer via Sky live meelezen. Tot ix maart 2021, de dag dat Sky uit de lucht wordt gehaald.

De klanten van Sky Ecc gebruiken niet hun eigen naam, maar gaan schuil achter een bijnaam en een speciale pincode. Om te weten wie welke berichten aan wie stuurt, is die informatie dus van belang. Begin maart 2021 stuurt Europol hierover naar Nederland cruciale informatie in een zogeheten intelligence package. Daarin staan de pincodes vermeld van de Sky-telefoons van Raffaele Imperiale en de zoon van Ridouan Taghi, die regelmatig met elkaar communiceren.

Een week later on, op 17 maart 2021, wordt een laatste juridische hobbel voor het onderzoek weggenomen als een onderzoeksrechter mondeling toestemming verleent voor gebruik van de Sky-data voor het onderzoek 26Mandel. Dat betekent dat de politie alle contacten van Raffaele Imperiale en de zoon van Taghi mag natrekken, en zo het netwerk van deze mannen in kaart kan brengen. Met wie communiceren zij allemaal?

In die wirwar van informatie duikt een bijzonder bericht op. „Hermano: heb een familielid gevraagd, die is advocaat." Dat bericht is verstuurd op 8 maart 2021, door Jaouad F., de oudste zoon van een zus van Taghi. Als hij dit bericht verstuurt, is ook Jaouad F. al geruime tijd in beeld bij de politie in relatie tot eerdere pogingen om zijn oom Taghi te laten communiceren met de buitenwereld.

Als dit allemaal speelt in maart krijgt advocaat Youssef van zijn toezichthoudende deken te horen dat uit het onderzoek naar vermeend misbruik van zijn advocatentelefoon niets is gebleken. Daarop besluit de EBI op 11 maart 2021 dat Youssef op bezoek mag bij zijn neef Ridouan Taghi. Een dag later parkeert hij zijn grijze Volkswagen Golf voor het eerst bij het gevangeniscomplex in Vught. Het is de eerste van een lange reeks bezoeken aan zijn neef Ridouan, met wie hij vanaf dat moment bovendien vrijwel iedere dag telefonisch contact heeft.

Volgens een OM-woordvoerder waren er aanwijzingen dat Taghi met de buitenwereld kon communiceren: „Dit is onderzocht, maar harde bewijzen of en hoe dat heeft kunnen plaatsvinden heeft dat niet opgeleverd. Daarom was er in maart 2021 onvoldoende juridische grond om zijn nieuwe advocaat te weigeren."

Het proces

Op maandagochtend 22 maart 2021 hangt een helikopter recht boven de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam Osdorp. Even verderop zoemen twee drones, het wegverkeer wordt omgeleid. Tien dagen nadat Youssef voor het eerst in de EBI is geweest, zal Ridouan Taghi bij de start van het Marengoproces voor het eerst verschijnen tijdens een openbare zitting. De Marengozaak tegen hoofdverdachte Ridouan Taghi en zestien handlangers draait om zes liquidaties en negen pogingen daartoe of de voorbereiding daarvan.

Taghi manifesteert zich in de eerste dagen en weken van het proces nadrukkelijk, vooral tijdens de verhoren van Nabil B., de kroongetuige in de strafzaak. „Ik reageer op hem", zegt Taghi als hij de rechter hem aanspreekt op handgebaren die hij maakt naar de kroongetuige. „Het is actie-reactie."

Een van de mensen die dat allemaal nauwgezet in de gaten houdt, is Peter R. de Vries. De misdaadverslaggever is de vertrouwensperoon van Nabil B. en werkt nauw samen met Nabil'due south advocaten Onno de Jong en Peter Schouten. Het trio staat op een dodenlijst, maar in tegenstelling tot De Jong en Schouten heeft Peter R. de Vries geen persoonsbeveiliging.

Als de strafzaak een maand of wat op gang is, wordt Peter R. de Vries zonder het zelf te weten geregeld gevolgd door een onbekende Poolse homo. Het is het gevolg van de opdracht om de misdaadverslaggever te vermoorden, die is ergens eind april verstrekt aan de 27-jarige Puddle Krystian M.

**Bloemen en kaartjes voor Peter R. de Vries** in de Lange Leidsedwarsstraat, waar hij is neergeschoten.

Foto Ramon van Flymen / ANP

Althans, dat heeft een nieuwe getuige, die 'Boil' wordt genoemd, verteld aan de politie. Terwijl de Marengozaak in november 2021 naar een einde sukkelt, legt Eddy, ook een Pool, in het diepste geheim een serie gedetailleerde verklaringen af over zijn vriend Krystian M. en de twee verdachten van de moord op De Vries: Kamil E. en Delano G.

Zij zijn op dinsdagavond half-dozen juli 2021 om twenty.15 uur aangehouden op de snelweg A4 richting Den Haag in een gestolen Renault Kadjar. Kamil E. zit achter het stuur, naast hem Delano G. Hij heeft nog geen uur geleden Peter R. de Vries meerdere keren van dichtbij in het hoofd geschoten. Ruim een week later, op 15 juli, overlijdt De Vries aan zijn verwondingen.

Lees ook: Drie moorden rondom de kroongetuige hangen als een donkere wolk boven het Marengo-proces

Het Openbaar Ministerie heeft onlangs levenslange celstraffen geëist tegen Delano Yard. en Kamil E. Maar vanwege de nieuwe verklaringen van Eddy zal de rechtbank maandag de zaak heropenen. Het is niet helemaal duidelijk waarom zijn verklaringen nu pas aan het dossier zijn toegevoegd. Vermoedelijk heeft het te maken met de beschermingsmaatregelen die voor getuige Eddy genomen zijn. Het is onzeker of de rechtbank aanstaande donderdag, zoals eerder gepland, uitspraak zal doen.

Vragen over de moord

De dagen na de dood van Peter R. de Vries tonen veel Nederlanders hun verdriet over het verlies van de misdaadverslaggever. Daarna komen de vragen. Hoe kan een man, van wie bekend was dat hij een dodenlijst stond, in het centrum van Amsterdam worden vermoord. Die vraag wordt pregnanter als NRC samen met het Duitse weekblad Der Spiegel in augustus 2021 onthult dat Peter R. de Vries en de politie een week voor de fatale schietpartij zijn gewaarschuwd. Een medewerker van de parkeergarage waar De Vries zijn auto altijd neerzette als hij optrad bij RTL Boulevard, heeft namelijk gezien dat een man hem volgde terwijl hij van de studio van RTL Boulevard naar zijn car liep. Met de tip gebeurt niets, achteraf stelt het OM dat dit Kamil E. moet zijn geweest.

Maanden daarvoor heeft ook de familie van kroongetuige Nabil B. al aan de bel getrokken, met proper name over het frequente bezoek van Youssef aan Ridouan Taghi in de EBI. Zij vertrouwen dat niet, maar krijgen weinig respons.

Na de moord op De Vries richten alle ogen zich op Youssef. Op 23 juli wordt hij in het onderzoek 26Mandel aangemerkt als verdachte. Het OM vermoedt dat hij voor zijn neef Ridouan Taghi contact onderhoudt met de buitenwereld. Bij de onderzoeksrechter wordt dan een zeer uitzonderlijk verzoek ingediend: justitie wil de vertrouwelijke communicatie tussen Ridouan Taghi en zijn advocaat Youssef in de EBI afluisteren. De rechter stemt daarmee in. Vanaf eind augustus worden ontmoetingen afgeluisterd en later on ook met camera's opgenomen.

Dit materiaal leidt uiteindelijk tot de arrestatie van Youssef op vrijdagochtend eight oktober 2021, voor de ogen van zijn neef Ridouan in de EBI. Hij wordt gezien als lid van de criminele organisatie van Taghi dice bezig is geweest met het voorbereiden van een uitbraakpoging. Het is een echo van de waarschuwing dice de FBI al bijna een jaar daarvoor aan de Nederlandse autoriteiten heeft afgegeven.

Informatie gesmokkeld

Youssef geeft na zijn arrestatie vrijwel meteen toe dat hij informatie de EBI in en uit heeft gesmokkeld. „Ik heb iets verkeerd gedaan en schaam me diep", aldus Youssef tegen de rechter. Maar hij ontkent ten stelligste dat hij betrokken mensen in gevaar heeft gebracht of daadwerkelijk mee heeft willen werken aan de ontsnapping van Ridouan Taghi.

Dice vrijdagmiddag stuurt toenmalig minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) een brief aan de Tweede Kamer over de arrestatie van Youssef eerder die dag. Dekker is op dat moment verantwoordelijk voor de Dienst Justitiële Inrichtingen, waar de EBI onder valt. „Ik realiseer mij dat het bij velen verbazing zal wekken dat een familielid van een gedetineerde, die in het strengste detentieregime dat wij in Nederland kennen is geplaatst, min of meer ongestoord toegang tot een gedetineerde heeft", aldus Dekker in de brief. „Maar justitie kan een advocaat op grond van familiebanden niet weigeren."

In de serie verklaringen die zijn toegevoegd aan het dossier valt de naam van Youssef niet

Wat de brief niet vermeldt, is dat bij de politie en justitie, op het moment dat Youssef toegang krijgt tot de EBI, concrete signalen bekend zijn waaruit kan worden afgeleid dat Taghi in de EBI zijn crimineel handelen voortzet en dat „een nieuwe advocaat" daarbij mogelijk een rol speelt.

De EBI heeft grote discretionaire bevoegdheden om de veiligheid binnen de inrichting te bewaken, zo blijkt tijdens rechtszaken niet zelden tot frustratie van rechters die de EBI nergens toe kunnen dwingen. De directeur van de EBI gaat over de orde in Vught, en niemand anders.

Concrete aanwijzingen voor voortgezet crimineel handelen zijn een bijzondere reden om verzoeken te weigeren, zo blijkt uit gerechtelijke uitspraken over de detentie van Taghi in de EBI uit 2021. Alleen hebben het OM en de Nederlandse Staat er vanaf het voorjaar van 2021 voor gekozen bevindingen niet te delen, en minister Dekker doet dat ook niet in zijn brief aan de Tweede Kamer. Sterker nog, in een interview met het AD stelt Dekker „dat er geen concrete aanwijzingen waren" om Youssef de toegang tot de EBI te weigeren.

Nieuwe Polen

Op dinsdag 19 oktober 2021, elf dagen na de arrestatie van Youssef, doet de recherche een inval in een woning in Den Haag, vlakbij het Zuiderpark. Volgens een tip uit het criminele milieu woont hier een aantal Polen die actief zijn in de drugshandel. Niemand kijkt er van op, al is de actie vanwege mogelijk wapenbezit zeker geen routineklus.

In de woning treft de politie inderdaad een wapen aan, met munitie en een taser. Ze zijn vermoedelijk van Krystian M., dice wordt aangehouden. Hij is volgens de politie de man dice de twee uitvoerders van de moord op Peter R. de Vries heeft aangestuurd.

Interessanter dan de wapens, zo blijkt later, is een telefoon die bij de 27-jarige Pool wordt gevonden. Daarin vindt de politie een serie berichten tussen deze Krystian en een man die schuilgaat achter de bijnaam Warmode=Back.

De man achter deze bijnaam is volgens de politie Jaouad F., het neefje van Ridouan Taghi, die door de politie al sinds 2015 als een cruciaal lid van de groep mannen rond Taghi is aangemerkt. Met die berichten heeft de politie dus een link gevonden tussen de groep rond Taghi en de uitvoerders van de moord op De Vries.

En daar blijft het niet bij. Enkele weken na de inval in Den Haag meldt zich weer een andere Pool bij de politie, die ze de bijnaam Eddy geven. Deze Pool kent Krystian M. heel goed en zegt dat hij met slechte dingen bezig is geweest. In juni 2021 vertelde Krystian tijdens een autorit aan Eddy „dat Kamil aan het jagen was op die announcer" – met wie hij Peter R. de Vries bedoelde. „Die moest dood omdat hij werkte voor de kroongetuige."

Boil zegt dat Kamil E. de handlanger is van Krystian. Kamil werkte volgens Eddy voor Krystian, die zijn opdrachten via via weer krijgt van een human die „oom" wordt genoemd. Of Eddy weet wie die oom is? „Dat is de baas van de Mocro Maffia", zegt Eddy tegen de politie. „Hij heeft de broer van de kroongetuige vermoord." Krystian noemde tegen Boil nooit de naam van de oom maar, zo stelt Eddy, volgens hem heet hij „Raswan Taghi, of zoiets". Samen zouden ze 150.000 euro krijgen „voor de moord op die journalist".

In de serie verklaringen die zijn toegevoegd aan het dossier tegen de twee uitvoerders van de moord op De Vries valt de naam van Youssef niet. Nog niet. Het is niet bekend hoeveel verklaringen Boil precies heeft afgelegd. Bronnen met kennis van de verklaringen van Eddy en het onderzoek dat daar nu naar wordt gedaan, vertellen dat het daarbij onder andere gaat om de vraag of – en zo ja, hoe – Ridouan Taghi vanuit de EBI opdracht heeft gegeven voor de moord op Peter R. de Vries. En of advocaat Youssef daarbij een rol heeft gespeeld. Youssef ontkent dat tot op de dag van vandaag, internet als zijn neef Ridoaun Taghi.

Noot (12 juli 2022): Uit een uitspraak van de Raad voor de Strafrechtstoepassing van begin dit jaar blijkt dat Mohammed B. op 1 september 2021 is overgeplaatst naar Rotterdam. Dat is hierboven aangevuld.